Pretraga za:

Kategorija: Kritičko teorijski tekst

Autor: Miodrag Bajković

Naslov: Pogled na crnogorsku arhitekturu 20. i 21. stoljeća

Objavljeno u časopisu za kulturu, umjetnost i društvena pitanja „Gledišta” (br. 1, str, 28 i 29, prvi dio) i u dnevnom listu „Pobjeda” (od 21. do 25. 02. 2019.)kao i na portalima „Antena M” i „Zrcalo.me”

Znajući da se o arhitekturi na tlu Crne Gore u periodu  20. stoljeca,  doticno  sa potonje skoro  dvije decenije  21. – pisalo samo  u fragmentima (primjerice radi):  o arhitektiri u doba  kralja  Nikole, o  kući Vukotica,  o  pojedinim  autorima, periodima   i/ili  tipovima zgrada, itd., i- da nikad nijedan  rad nije objavljen sa sveobuhvatnim analitickim osvrtom za cijeli spomenuti period- odlucio sam da to licno uradim.

Cilj mi  je bio  da  nakon  konstatacije na  kakvoj  vernakularnoj i sakralnoj   arhitekturi „pociva“ crnogorska arhitektura predmetnog perioda- za periode:  prije Prvog svjetskog rata,  pomedu  svjetskih  ratova,  nakon  1945.  i sve  do  2018.  istaknem  sva,  po  mojem mišljenju, najznacajnija  arhitektonska djela  u Crnoj Gori, uz uporedni stav  gledano  na svjetsku, YU i EX-YU arhitekturu u doba moderne, postmoderne i danas.

Pišući  tekst  sam  analizom  fasada  dosao  do  zakljucka  da  arhitektura izuzetne  „Kuce Vukotica“ nije samo  – kubizam,  niti  je samo  – eklekticizam  u pitanju  (kako su do sada isključivi bili razni autori), vee da njenu  arhitekturu karakteriSu  oba stila, uz elemente secesije u ornamentici- sto se po prvi put tvrdi.Takode, dosao sam do odgovora zasto je nasa arhitektura od 1950. do 1990. bila na evropskom nivou. Istrazivanje me je dovelo i do konstatacije da smo i zasto smo potonju deceniju 20. stoljeca uglavnom „potrosili“ na opoznjeli post-modernizam, iako je tada vee arhitektura po svijetu „grabila“ sa drugacijom i ka novoj likovnosti fasada. Naveo sam više razloga i pokusao odgonetnuti zasto u proteklih 18 godina 21. stoljeca nedovoljno uspjesno pratimo savremenu arhitekturu.

Tekst sadrzi: teorijsko-kriticki osvrt i na svjetsku arhitekturu, pitanje „pozitivne“ inspiracije, plagijata, kao i moje videnje iii definiciju „smjene“ stilova u arhitekturi.